نمىتوانسته سرزمين خويش را در چنگ دسيسه‌ها و توطئه‌هاى اسرائيلى واگذارد . گمان بيشتر اين است كه اين شيوه را نيز رامسس ، پس از آن برگزيده باشد كه كاسهء صبرش از اسرائيليان لبريز شده بود و در جنگ با حتيان چيزهايى از آنان ديده بود كه بدانان بدگمان و بىاعتماد گشته بود . و چه بسا كسانى را از آنان ديده بود كه خيانت و جاسوسى نيز مىكرده‌اند و يا چشم به راه مىبوده‌اند تا ببينند كدام يك از دو سوى جنگ پيروز خواهد بود تا به سوى او بگروند . در چنين اوضاع و احوالى فرعون نمىتوانسته است ، گروهى از مردم را - هر كه باشند - كه در مصر مىزيستند و از نعمت‌هاى آن بهره مىبردند و هيچ گامى به سود اوضاع و احوال جنگى عصر برنمىداشتند ، همين‌گونه رها كند و كارى به كار آنان نداشته باشد ، چه رسد كه از آنان خيانت و دسيسه نيز ببيند ، به ويژه اين كه اسرائيليان در منطقهء مرزهاى شرقى مىزيستند ، يعنى همان جايى كه رامسس زير فشار اوضاع سياسى ناگزير شد پايتختش را بدان جا برد تا به سرزمين‌هاى آسيايى مصر و رويدادهايى كه در آن جاها مىگذشت ، نزديك‌تر باشد . گذشته از اينها ، اسرائيليان نه تنها از فلسطين به مصر آمده بودند ، كه بر پايهء اسطوره‌ها و افسانه‌هايى كه فلسطين را « سرزمين موعود » مىداند با آن جا پيوندى ذاتى و دينى نيز داشتند و همين‌ها زمينه مىشد تا فرعون بدانان بدگمان گردد و بيم آن داشته باشد كه اينان جاسوسانى باشند كه به سود دشمنان مصر ، يعنى حتيان و فرمانروايان آسيايى كار كنند . جداى از همهء اينها ، فرعون بهتر آن ديد كه اسرائيليان را - بخواهند يا نخواهند - به سركارگرى مصريان ، به كار ساختن شهرهايى نوبنياد وادارد و گمان نمىكنم كه اين كار فرعون ، كارى بىسابقه يا ستمگرانه بوده باشد ، زيرا اين كه فرعون بر هر دسته از كارگران اسرائيلى ، سركارگرى مصرى گماشت ، از اين روى بود كه مىخواست از سوى آنان آسوده خاطر باشد و به خيانت و دسيسه‌هاى آنان دچار نگردد ، آن هم در روزگارى كه بر ضد حتيان و اميران آسيايى به سختى در كار پيكار بود و بيش از هميشه به آسوده خاطرى و پشت‌گرمى نياز داشت ، اين از يك سو ، و از سوى ديگر ، در سايهء همت مصريان بود كه فرعون توانست به كار ساختن اين ساختمان‌هاى با شكوه و بلند ( - هرم‌هاى سه گانه ) در مصر بپردازد . از اين روى هيچ شگفت و دور از انتظار نيست كه اسرائيليان نيز در كار ساختن دو شهر « فيتوم » و « رامسس » همكارى كنند ، دو شهرى كه رامسس دوم آنها را در همان منطقهء زيست‌گاه اسرائيليان ساخت ، تازه اين همكارى و بيگارى اسرائيليان نيز چيزى بيش از